Prijava rođenja deteta van porodilišta: ko prijavljuje i rok

Prijava rođenja deteta kod kuće ide direktno matičaru, jer nema zdravstvene ustanove koja bi to uradila umesto tebe. Rok je 15 dana od dana rođenja, po članu 48 Zakona o matičnim knjigama, a dužnost da prijavi rođenje zakon stavlja na tačno određen krug ljudi, počevši od oca deteta. Ime deteta ima svoj, duži rok od 30 dana, i odatle dolazi zabuna oko koje se opštinske strane ne slažu. Upis se traži kod matičara matičnog područja u kom je naseljeno mesto rođenja, a ne tamo gde živiš. Koraci koji dolaze posle upisa isti su kao kod porođaja u bolnici i poređani su u tekstu o prijavi bebe i dokumentima.

Ko je dužan da prijavi rođenje van zdravstvene ustanove?

Kada se dete rodi u porodilištu, prijavu rođenja matičaru šalje sama ustanova, elektronskim putem i bez odlaganja, a to je obaveza iz člana 47 istog zakona. Van ustanove ta obaveza prelazi na ljude, i to po redosledu koji zakon izričito nabraja:

„Rođenje deteta van zdravstvene ustanove dužan je da prijavi otac deteta, a ako on nije u mogućnosti da to učini, drugi član domaćinstva, odnosno lice u čijem stanu je dete rođeno, ili majka čim za to bude sposobna, ili babica, odnosno lekar koji su prisustvovali porođaju..." (član 47, Zakon o matičnim knjigama)

Ako nijednog od tih lica nema ili nisu u mogućnosti da prijave rođenje, prijavljuje ga lice koje je saznalo za rođenje.

Iz ovog redosleda ne proizlazi da moraju doći oba roditelja: dužnost je na jednom prijaviocu. I redosled je dužnost, a ne zabrana, pa ako majka može da ode kod matičara, njena prijava je potpuno ispravna.

Da li je rok za prijavu rođenja 15 ili 30 dana?

Oba broja su tačna i odnose se na dve različite stvari. Rok od 15 dana je rok za prijavu same činjenice rođenja. Rok od 30 dana je rok u kom lica ovlašćena da odrede ime moraju matičaru prijaviti lično ime deteta. Opštinske strane koje svoju uslugu zovu „prijava rođenja i određivanje ličnog imena" opisuju oba koraka pod jednim naslovom, pa se tamo često vidi samo broj 30.

Zato zovi matičnu službu u prvoj nedelji, ne u trećoj. Ako je dete rođeno 7. novembra, 15 dana ističe 22. novembra, a 30 dana 7. decembra, i između ta dva datuma menja se samo to ko je nadležan da donese rešenje.

Kod kog matičara se prijavljuje beba rođena van bolnice?

Po članu 49, upis ide u matičnu knjigu rođenih onog matičnog područja kom pripada naseljeno mesto u kom se dete rodilo. Ako je dete rođeno u prevoznom sredstvu tokom putovanja, upisuje se po naseljenom mestu u kom se putovanje majke završilo. Vođenje matičnih knjiga i rešavanje u prvostepenom upravnom postupku poverava se opštinama i gradovima, pa je šalter koji tražiš matična služba opštinske ili gradske uprave, a ne policijska uprava i ne centar za socijalni rad.

Zato prvi poziv ide toj opštini, čak i ako ti živiš u drugoj. Upis se vrši po mestu rođenja, a adresa na koju se dete kasnije prijavljuje je sasvim drugo pitanje i rešava se po prijavi prebivališta za bebu.

Šta nosiš matičaru i kako nastaje zapisnik?

Prijava se može dati i usmeno. O usmenoj prijavi rođenja sačinjava se zapisnik po Uputstvu o vođenju matičnih knjiga, tačka 24, u skladu sa zakonom koji uređuje opšti upravni postupak. Podaci o roditeljima se u taj zapisnik ne prepisuju po sluhu, nego iz lične karte, za strance iz putne isprave, i iz izvoda iz matične knjige rođenih, odnosno izvoda iz matične knjige venčanih. Isto uputstvo propisuje i obrazac: zapisnik o prijavi rođenja je Obrazac 11.

Prijavilac se u odgovarajuću rubriku matične knjige rođenih potpisuje punim imenom i prezimenom. Ako odbije da potpiše, matičar to upisuje u rubriku „Primedbe", sa razlozima. Taj potpis je deo postupka i zato matičar traži da prijavilac dođe lično.

Spremi, u jednoj fascikli:

• važeću ličnu kartu prijavioca, a za stranog državljanina putnu ispravu
• izvode iz matične knjige rođenih oba roditelja
• izvod iz matične knjige venčanih, ako ste u braku
• dogovoreno ime i prezime deteta, napisano na papiru da se prepiše sa papira
• sve što imaš o samom rođenju: datum, čas, mesto i ko je bio prisutan

Tri stvari pitaj telefonom pre nego što kreneš, jer ih matične službe vode različito: da li traže prisustvo i drugog roditelja, da li očinstvo mora biti priznato pre prijave i da li za bilo koji od obrazaca ide taksa. Univerzalnu cenu ovog postupka izvori ovog teksta ne navode, pa ne računaj na tuđi iznos, već proveri aktuelne uslove kod svoje uprave. Ako hoćeš da ti datum predaje, broj predmeta i rok za odgovor stoje zapisani dok traje ovih nekoliko nedelja, to je šalter dnevnik u Papirologiji za bebu.

Kako se određuje ime i prezime deteta?

Ovo je odluka roditelja, i to im daje član 344 Porodičnog zakona, uz izričito pravo slobodnog izbora. Tri su granice tog izbora: ime ne sme biti pogrdno, ne sme vređati moral i ne sme se sukobljavati sa shvatanjima sredine i njenim običajima. Za prezime član 345 daje uži okvir, jer se bira prezime jednog ili oba roditelja, a zajedničkoj deci se različita prezimena ne mogu odrediti.

Ako roditelji nisu odredili ime u zakonom određenom roku ili ne mogu da postignu sporazum, ime određuje organ starateljstva. Isto važi za prezime kada sporazuma nema. Odluka tada izlazi iz tvojih ruku, pa se rok od 30 dana ne pomera dogovaranjem. Ako ime još nije izabrano, liste sa značenjima su u srpskim imenima za devojčice i u srpskim imenima za dečake.

Šta ako nemaš nikakav papir o rođenju?

Papiri posle porođaja kod kuće su najčešće tanki: nema otpusne liste i nema prijave rođenja koju bi ustanova izdala. Zakon zato ne vezuje upis za jedan konkretan dokument, nego za postupak. Matičar utvrđuje činjenično stanje po pravilima opšteg upravnog postupka, a sve što o rođenju postoji ulazi u zapisnik.

Koje dokaze će nadležni organ izvesti, zavisi od toga šta imaš i šta je u tom predmetu sporno, i to je pitanje za matičnu službu, ne za forum. Ako je kod vas bila patronažna sestra ili je beba već bila na pregledu u domu zdravlja, to su papiri koji postoje, pa ih pomeni kada zoveš.

Šta se dešava kada rok od 30 dana prođe?

Dete ne ostaje neupisano, ali put postaje duži. Ako se podatak o rođenju prijavljuje po isteku 30 dana od dana kada se činjenica rođenja desila, matičar ga može upisati samo na osnovu rešenja nadležnog organa, po članu 25. Uputstvo o vođenju matičnih knjiga nalaže da se u rubriku „Primedbe" tada upisuje zabeleška o tom rešenju, pa se po bebinom izvodu posle vidi da je upis išao tim putem.

Propušteni rok je i prekršaj: član 87 za fizičko lice koje rođenje ne prijavi u propisanom roku ili detetu ne odredi ime predviđa novčanu kaznu do 50.000 dinara. Kazna nije automatska, ali pokazuje da rok nije preporuka.

Koji koraci dolaze posle upisa u matičnu knjigu?

Posle rođenja van ustanove svaki korak pokrećeš ti, a redosled je uvek isti jer svaki sledeći papir traži prethodni.

Matični broj ne tražiš posebno. Matičar ga upisuje u matičnu knjigu rođenih na osnovu elektronski određenog broja koji dostavlja organ unutrašnjih poslova, i odatle ide na prvi izvod, o čemu detaljnije piše u tekstu o JMBG za bebu.

Česta pitanja

Da li otac može sam da prijavi rođenje deteta?

Može, i po zakonu je on prvi na koga ta dužnost pada. Dovoljno je da dođe sa svojom ličnom kartom i ostalim dokumentima koje matična služba traži, a majčino prisustvo nije uslov za prijavu činjenice rođenja.

Mora li majka lično da ide kod matičara?

Ne mora zbog same prijave rođenja. Njen potpis postaje potreban kod određivanja imena i prezimena, jer te podatke daju oba roditelja, pa pitaj matičnu službu može li tu izjavu dati kasnije ili pred drugim matičarem.

Da li se beba nosi kod matičara?

Dete se upisuje iz dokumentacije i zapisnika, pa se po pravilu ne nosi. Pošto se zahtevi razlikuju, i ovo je pitanje za poziv pre polaska.

Da li usluga „Bebo, dobro došla na svet" radi i posle porođaja kod kuće?

Ta usluga počinje od elektronske prijave koju šalje zdravstvena ustanova, pa posle rođenja kod kuće nema ko da je pokrene. Svaki od koraka koje ona spaja ostaje ti dostupan odvojeno, kako je opisano u tekstu o usluzi u porodilištu.

Šta ako roditelji nisu u braku?

Otac se upisuje posle izjave o priznanju očinstva, uz saglasnost majke, a ta izjava se daje pred nadležnim organom. Ako očinstvo još nije priznato, prijava činjenice rođenja se zbog toga ne odlaže.

Rođenje van ustanove ne pomera nijedan rok, samo prebacuje na tebe posao koji bi inače odradila bolnica. U tih mesec dana najviše pomaže papir na kom ti stoje brojevi predmeta i datumi poziva, pa je Papirologija za bebu napravljena upravo za to: rokovnik sa 8, 15 i 30 dana, strana sa podacima koje prepisuješ na svaki obrazac i lista grešaka posle kojih uprava traži dopunu.

Ovaj tekst je namenjen planiranju i organizaciji i nije medicinski savet. Za sve što se tiče zdravlja obrati se svom lekaru.